Liên hệ quảng cáo Quảng bá thương hiệu doanh nghiệp đến hàng triệu độc giả

Ngựa – vinh quang, sang trọng và lam lũ

Có thể nói, ngựa là một trong những loài vật hoang dã được con người thuần hóa thành công nhất. Thời bình, ngựa giúp người lao động sản xuất, vui chơi, giải trí. Chiến tranh, ngựa giúp người chiến đấu bảo vệ quyền lợi của dân tộc mình, hoặc chinh phục những dân tộc khác. Nhưng cũng như thân phận người, ngựa có khi được vinh quang, có khi được sang trọng, nhưng cũng có khi phải chịu lam lũ.


Vinh quang


Ngựa đã đi vào lịch sử, vào văn học, nghệ thuật, được dựng tượng, được tôn thờ như một vị thần. Có một câu chuyện nổi tiếng về ngựa kể rằng, thời Hy lạp cổ đại, có con ngựa nổi danh thế giới là con Bucephalas của vua Alexandros đại đế. Một người lái buôn Ba Tư dắt con hắc mã đến bán cho vua Philippos II của Macedonia nhưng tất cả các tay kỵ mã tài giỏi nhất đều không thể nào điều khiểu nổi con ngựa bất kham này. Hoàng tử Alexandros lúc đó hãy còn là cậu bé, đi chậm rãi đến bên con ngựa, dịu dàng đưa tay vỗ nhẹ vào cổ nó và khẽ lái con thần mã hướng về phía Mặt trời để nó không còn sợ bóng của chính mình và cuối cùng đã thuần hóa được con vật dữ tợn. Sau đó vị vua trẻ và con chiến mã đã cùng nhau tung hoành chiến địa, chinh phục cả quốc Ba Tư rộng lớn và dựng lên một đế quốc mới bao la ở Châu Á. Sứ giả Plutarchus đã chứng kiến sự kiện trên cũng kể lại rằng, khi con Bucephalas qua đời tại Ấn Độ, Alexandris buồn bã trước cái chết của người bạn thân yêu đã cho lập thành phố Bucephalia để tưởng nhớ nó. Nòi giống của nó được tồn tại mãi đến ngàn năm sau tại các xứ châu Á.
Trong lịch sử có nhiều con ngựa vang danh như ngựa Bucephalas của Alexandros Đại đế, ngựa Xích Thố của Lã Bố và Quan Vân Trường, ngựa Đích Lư của Lưu Bị, ngựa Ô Truy của Hạng Vũ, ngựa Ô của Nguyễn Hữu Cầu, lãnh tụ nông dân khởi nghĩa chống chúa Trịnh, ngựa trắng của Julius…
Không chỉ trong chiến tranh ngựa mới lập nên thành tích và được ghi danh, mà trong các sự kiện thể thao lẫy lừng thế giới, ngựa cũng góp mặt và thậm chí đi vào huyền thoại. Có thể kể đến giải đua ngựa Melbourne Cup, tổ chức lần đầu vào năm 1861. Chú ngựa Archer đã đoạt ngôi vô địch đầu tiên và để đến được với cuộc đua, chú ngựa này đã phải đi 800 cây số từ thị trấn Nowra tại bang New South Wales đến trường đua.
Nhưng chú ngựa nổi tiếng nhất Melbourne lại là Phar Lap. Tên chú ngựa này trong tiếng Thái Lan có nghĩa là Tia chớp và điều đó cũng đúng với tốc độ của chú trên trường đua. Phar Lap đã thắng 37/51 giải đua mà chú tham dự, bao gồm một giải từ Melbourne Cup. Ngựa Tia chớp được nước Úc vô cùng hâm mộ. Chú ngựa nổi tiếng Tia chớp qua đời vào năm 1932 và một số người đồn rằng nó bị đầu độc. Những phần cơ thể của nó được trưng bày tại ba bảo tàng khác nhau. Bộ da của Phar Lap được bảo quản và để tại Melbourne, bộ xương thì ở New Zealand và trái tim thì hiện để tại Canberra.
Một cô ngựa nữa cũng rất nổi tiếng mà nhiều người biết đến là Makybe Diva. Diva là con ngựa duy nhất giành ba giải vô địch của Melbourne Cup vào các năm 2003, 2004 và 2005. Một bức tượng bằng đồng của Makybe Diva đã được tạc tại quê hương của chủ nhân của cô ngựa ở thị trấn Port Lincoln miền Nam Úc.
Sang trọng


Châu Âu thời xưa, cưỡi ngựa được xem là một thú hưởng thụ cao cấp của giới quý tộc. Ngoài việc chọn yên cương, giày, roi da, trang phục cưỡi ngựa loại hàng xa xỉ, “tone sur tone” với màu da chú ngựa yêu quý, thì nhà quý tộc càng thể hiện đẳng cấp cao và sành điệu nếu chọn được ngựa hay và điều khiển ngựa giỏi. Bạn thuộc dòng dõi quý tộc hẳn hoi, nhưng sẽ không được xem là quý tộc thực thụ nếu bạn không sở hữu vài ba chú ngựa tốt để cưỡi chơi hoặc đua vào dịp lễ hay cuối tuần. Vì vậy, một trong những tiêu chuẩn để được xếp vào hàng quý tộc là bạn phải sở hữu ít nhất một chú ngựa.
Mới đây, cầu thủ Rooney (Anh) cũng vì muốn ăn chơi như quý tộc nên đã vung tay chi bộn tiền để mua chú ngựa với giá 63 ngàn bảng Anh. Chưa hết, để chăm sóc chú ngựa này, chàng cầu thủ sẽ tốn them mỗi năm ít nhất 20 ngàn bảng Anh nữa. Quả là một thú chơi đắt đỏ chỉ dành cho giới quý tộc thực sự. Còn những chú ngựa thuộc loại “sang một tý” ở Việt Nam thì sao?
“Ơ kìa em Ngọ
Móng đỏ đeo nơ…”
Đó là sự thán phục của tôi dành cho chú ngựa kéo xe chở du khách trong Đại Nội (Huế). Tôi tạm phân loại, coi chú ngựa này thuộc dạng quý tộc, cho dù cuối cùng chú vẫn kéo xe. Xe ngựa ở Đại Nội hoặc Đà Lạt và các khu du lịch khác đều được trang trí bắt mắt, dùng để chở khách du lịch đi vãn cảnh trong một khu vực khá rộng. Với những vị khách cao tuổi thì xe ngựa giúp họ đi chơi được cả khu vực rộng lớn mà không bị đau chân. Với khách du lịch trẻ, thì ngồi xe ngựa có cái thú riêng, khác hẳn so với cảm giác tốc độ mà họ đã quen khi phi xe máy, hoặc xe hơi trên xa lộ và những con đường thành thị. Còn những chú ngựa quý tộc kéo xe thì thật ngộ nghĩnh khi được trang trí tô vẽ khác thường. Chú ngựa được sơn móng đỏ, được thắt nơ, đeo vòng hoa, tỉa bờm cầu kỳ. Công việc của chú ngựa thật nhẹ nhàng, thư thái, chỉ việc kéo chiếc xe không quá nặng, đi trên cung đường nhẵn nhụi thảnh thơi, không phải lên dốc xuống đèo hoặc sa lầy ở những đoạn đường lún bùn đặc. Cho dù vẫn mang kiếp kéo xe, nhưng ngựa quý tộc được “ăn mặc thời trang”, được chăm chút và cưng nựng hơn. Chú cũng kiếm ra tiền nhiều hơn vì vé đi xe ngựa ở các khu du lịch thường đắt đỏ.
Lam lũ

Và phần còn lại là những chú ngựa lam lũ kéo xe chở nặng nghĩa vụ với con người, để đổi lấy miếng cỏ già, hoặc bát cơm nguội…
Trong ký ức của tôi, xe ngựa là một phương tiện thú vị. Khi còn là một cô học trò THPT, quãng đường từ nhà tới trường dài 4 ki lô mét, rất xấu, toàn ổ trâu ổ voi. Nếu trời nắng, tôi đạp xe đến trường, xóc nảy đom đóm mắt. Nếu trời mưa, mẹ tôi không cho đi xe đạp, vì sợ… hỏng xe. Thời đó, xe đạp quý lắm, mua một cái xe đạp đi tong ba tấn thóc chứ ít ỏi gì đâu. Những ngày mưa lầy lội, tôi phải đi bộ tới trường. Đường lầy, không thể đi dép được vì quai dép sẽ đứt tung sau vài cú lội qua ổ trâu. Nhưng trời mưa lạnh buốt mà chân trần lội bùn thì không nỗi khổ nào hơn. Mỗi khi vụn gạch nhọn đâm vào gan bàn chân thì nhói lên tận óc. Thật may, nếu gặp được cái xe ngựa, tôi sẽ nằn nì chủ xe ngựa cho đi nhờ đến cổng trường. Chú ấy thường đồng ý ngay. Thời xưa người ta nhờ vả nhau dễ hơn bây giờ nhiều! Và thế là tôi chùi chân vào rệ cỏ, lau sạch bùn lầy, leo tót lên xe ngựa. Xe ngựa bập bềnh qua ổ trâu, ổ voi, đưa tôi đến trường. Với tôi, xe ngựa và chú ngựa kéo xe khi ấy như hiện ra từ trong chuyện cổ tích, khi tôi buốt chân và rét run lên tận tim, tôi cầu nguyện Bụt đem đến chiếc xe ngựa. Và thế là xe ngựa bỗng hiện ra…
Hà Nội những năm 1980, phố phường vẫn còn xe ngựa đi lại, chở gạo, chở cát đá, chở gỗ, và đồ đạc cho người chuyển nhà. Khi những chiếc xe tải loại nhỏ còn chưa có đủ đáp ứng nhu cầu người dân thủ đô, thì chiếc xe ngựa vẫn là phương tiện vận chuyển thông dụng, đi vào từng ngõ nhỏ. Tiếng móng ngựa gõ lộp cộp trong ngõ nhỏ Hà Nội đã góp một phần âm thanh hỗn độn mà thân thương nơi đây.
Thời bây giờ ở làng Thanh quê tôi (Văn Lâm, Hưng Yên), chiếc xe ngựa vẫn hữu dụng lắm. Mức thu nhập của dân quê còn thấp, nên dù có người mạnh dạn đầu tư xe tải thì cũng ít người có đủ điều kiện để thuê. Vì vậy, những chiếc xe ngựa lam lũ, những chú ngựa lam lũ vẫn còn nhiều việc để làm ra tiền. Thuê cả xe ngựa chuyên chở trọn một ngày chỉ hết 400 ngàn đồng, bo thêm cho ngựa kéo vài bát cơm nguội, một chậu nước vo gạo là chú ngựa kéo đã ngẩng mặt hý vang như được ăn cỗ! Dân quê cần xe ngựa vào rất nhiều việc, từ chở phân bón ra ruộng, chở lúa về nhà, chở đất lấp ao, chở nguyên vật liệu xây dựng nhà, chở cả gia đình đi ăn cỗ làng bên, chở bàn ghế phông màn loa đài đám cưới, đám ma, chở hàng ra chợ làng bán… Dân quê tôi dù nghèo nhưng vẫn lý luận thế này, xe ngựa không gây ô nhiễm như xe tải, lại không làm hỏng đường quê như xe tải. Xe ngựa là một phương tiện thú vị, lạ kiểu, và gần gũi với thiên nhiên nhất. Hơn nữa, phân ngựa thải ra lại còn dùng vào việc bón ruộng rất tốt, chứ khói xe tải chỉ tổ làm người ta ngạt thở và gây bệnh đường hô hấp. Hiểu biết ghê không!
Khi tôi xây nhà ở làng Thanh, nguyên vật liệu đều do xe ngựa vận chuyển. Tôi chụp ảnh xe ngựa chuyển cốt pha, gửi sang khoe với em rể bên nước Bỉ. Cậu em rể thấy hấp dẫn quá, khoe khắp bạn bè về phương tiện vận chuyển xanh ở Việt Nam. Cậu “chém” với bạn bè Bỉ của mình rằng, Việt Nam phải khá thế nào thì mới đủ điều kiện dùng phương tiện vận chuyển kiểu “sống chậm”, và vì môi trường như thế này chứ!
Còn vào mùa tết ở Phú Yên, những bác tài xe ngựa lau chùi sạch sẽ, sơn mới thùng xe và không quên tắm rửa “động cơ” để chuẩn bị mùa làm ăn đầu năm. Sáng dắt ngựa mắc vào xe, lóc cóc chạy ra chợ hay những khu vực tập trung đông trẻ em để đón khách. Khách đi xe ngựa trong dịp Tết thường là trẻ em và các bà, các chị. Ngày thường thì xe ngựa đi theo tuyến “từ chợ này đến chợ kia”, còn ngày Tết thì tuyến chạy sẽ do khách quy định. Khách yêu cầu chạy tới chỗ nào thì bác tài theo. Thường những điểm đến của khách ngày tết không đâu khác là các điểm vui chơi, du lịch, chùa chiền ở những xã lân cận. Anh Năm, một bác tài xe ngựa thâm niên ở chợ Hòa Đa cho biết: “Tết là mùa làm ăn sướng nhất, không phải phân chia tài chạy, mà khách lại không cần trả giá, lên xe là đi”. Giá xe ngựa khá mềm, suốt tuyến (từ 5 – 15 km) chỉ 3 – 5 ngàn đồng, nên rất được các bà các chị, các em nhỏ chọn lựa.
Không chỉ có ưu điểm giá mềm, đi xe ngựa ngày tết còn có thú vui riêng của nó. Các em nhỏ trong xóm, trong xã không cần hẹn nhau đi chơi tết ở đâu, mà cứ tới “bến xe ngựa” là đã có sẵn người chờ đợi tư vấn, cứ thế mà lên xe. Xe ngựa tuy tứ bề trống trải nhưng hành khách sẽ có được những cảm giác khá thú vị. Đường đất sỏi, dồng dốc thì xe lắc lư nghiêng ngả khiến người ngồi xe cũng nghiêng ngả theo, đè lên nhau, phát ra những tràng cười rúc rích vui vẻ. Đường bằng phẳng thì “ôi chao là êm” những tiếng lóc cóc gõ nhịp, tiếng lục lạc hòa theo cứ như được thưởng thức một bản hòa tấu đặc biệt. Mọi người có thể thưởng lãm phong cảnh dọc đường đi. Nói như anh Năm ở Hòa Đa, bác tài, kiêm hướng dẫn du lịch, thì chỉ có “Nhất Hoa kỳ, nhì xe ngựa” chứ không thứ xe nào qua mặt được!

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

Bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *


DMCA.com